Քամու բնութագրիչները: Քամու ուժի օգտագործումը 

Քամու բնութագրիչները: Քամու բնութագրիչներից կարևոր են քա­մու ուղղությունը, արագությունը և ուժը: Այս բնութագրիչները մարդու կյանքի և տնտեսական գործունեության համար ունեն կարևոր նշանա­կություն: Անհիշելի ժամանակներից մարդը կարողացել է զանազան մի­ջոցներով, օրինակ՝ ծովի ալիքներով, ծածանվող դրոշակով, ծխնելույզ­ների ծխի շեղման չափով, որոշել քամու ուղղությունը, արագությունը և ուժը:
Օդերևութաբանական կայաններում տեղադրված հողմացույց կոչվող սարքով որոշում են քամու ուղղությունը և ուժը: Ընդունված է քամին կոչել հորիզոնի այն կողմի անունով, որտեղից փչում է: Օրինակ՝ եթե քամին փչում է հարավից, ապա անվանում են հա­րավային քամի:
Քամու ուղղությունը որոշելու համար օգտվում ենք հողմացույցի շար­ժական սլաքից, որը քամու ազդեցությամբ ազատ պտտվում է: Սլաքը սուր ծայրով միշտ ուղղված է լինում քամու դեմ, այսինքն՝ դեպի հորիզոնի այն կողմը, որտեղից քամին փչում է:

Քամու ուժը կախված է իր արագությունից:  Քամու ուժը չափում են բալերով՝ 0-ից մինչև 12 բալ: Անհողմ եղանա­կին քամու ուժը  0 բալ է, իսկ եթե քամու ուժը  12 բալ է, ապա փոթորիկ է, որի ընթացքում ծառերն արմատախիլ են լինում, պոկվում են շենքերի տանիքները և այլն:
Քամու արագությունը որոշում են հողմաչափ կոչվող սարքով:
Քամու ուժի օգտագործումը: Հա­զարամյակներ շարունակ քամու ուժը մարդն օգտագործել է տարբեր նպա­տակներով՝ նավարկել է առագաստանավերով, կառուցել հողմաղացներ:
Քամու ուժի օգտագործման առա­ջին՝ պարզագույն միջոցը եղել է առագաստը, որի օգնությամբ մարդը  հազա­րամյակներ շարունակ օվկիանոսում փո­խադրել է բեռներ ու մարդկանց:
Քամու ուժով են աշխատել նաև հողմաղացները, որտեղ հատուկ պատ­րաստված թիակների օգնությամբ քամին պտտել է քարը և աղացել հացահատիկը:
Քամու ուժի օգտագործման ժամանակակից ձևերից են հողմաէլեկտրակայանները, որոնց միջոցով արտադրում են էլեկտրաէներգիա:
Ժամանակակից հողմաէլեկտրակայաններն աշխատում են քամու ցանկացած ուղղության և ուժգնության պայմաններում:
Երկրագնդի վրա քամու էներգիան համարվում է անսպառ: Ուստի հող­մաէլեկտրակայանների միջոցով էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը հա­մաշխարհային էներգետիկայի հեռանկարային ճյուղերից մեկն է:
Բացի այդ՝ հողմաէլեկտրակայանները չեն աղտոտում շրջակա միջավայրը և ավելի էժան ու արագ են կառուցվում:
Այսօր աշխարհի շատ երկրներում կան կառուցված բազմաթիվ հողմաէլեկտրակայաններ: Դրանք լայն տարածում ունեն հատկապես եվրո­պական երկրներում և ԱՄՆ-ում: Հայաստանում նույնպես կառուցվել են հողմաէլեկտրակայաններ:

Հարցեր և առաջադրանքներ

  • Ի՞նչ բնութագրիչներ ունի քամին:
  • Քամու բնութագրիչներից կարևոր են քա­մու ուղղությունը, արագությունը և ուժը: Այս բնութագրիչները մարդու կյանքի և տնտեսական գործունեության համար ունեն կարևոր նշանա­կություն: Անհիշելի ժամանակներից մարդը կարողացել է զանազան մի­ջոցներով, օրինակ՝ ծովի ալիքներով, ծածանվող դրոշակով, ծխնելույզ­ների ծխի շեղման չափով, որոշել քամու ուղղությունը, արագությունը և ուժը:
  • Ի՞նչ սարքով և ինչպե՞ս են որոշում քամու ուղղությունը:
  • Քամու արագությունը որոշում են հողմաչափ կոչվող սարքով:
  • Ինչի՞ց է կախված քամու ուժը, ի՞նչ միավորով են չափում:
  • Քամու ուղղությունը որոշելու համար օգտվում ենք հողմացույցի շար­ժական սլաքից, որը քամու ազդեցությամբ ազատ պտտվում է: Սլաքը սուր ծայրով միշտ ուղղված է լինում քամու դեմ, այսինքն՝ դեպի հորիզոնի այն կողմը, որտեղից քամին փչում է:
  • Քամու ուժը կախված է իր արագությունից:
  • Ի՞նչ սարքով են չափում քամու արագությունը, ո՞րն է չափման միավորը:
  • Քամու արագությունը որոշում են հողմաչափ կոչվող սարքով:
  • Քամու ուժը կախված է իր արագությունից:  Քամու ուժը չափում են բալերով՝ 0-ից մինչև 12 բալ: Անհողմ եղանա­կին քամու ուժը 0 բալ է, իսկ եթե քամու ուժը 12 բալ է, ապա փոթորիկ է, որի ընթացքում ծառերն արմատախիլ են լինում, պոկվում են շենքերի տանիքները և այլն:
  • Ի՞նչ նպատակներով է օգտագործվում քամու ուժը:
  • Հա­զարամյակներ շարունակ քամու ուժը մարդն օգտագործել է տարբեր նպա­տակներով՝ նավարկել է առագաստանավերով, կառուցել հողմաղացներ:

Մաթեմատիկա Թեմա 11

Տնային առաջադրանքներ
1․ Կոտորակների հավասարության պայմանի հիման վրա ստուգե՛ք, թե իրար հավասար են արդյոք կոտորակները․
96/182 և 1/2 — հավասար չեն
4/3 և 12/36 — հավասար չեն
88/16 և 11/2 — հավասար են
21/10 և 105/50 — հավասար են

2․ Հետևյալ կոտորակներից, որոնք են իրար հավասար։

12, 34, 1016, 912, 1824, 50100

2540, 65104, 4896, 58, 24, 6096

3.Աստղանիշի փոխարեն տեղադրեք այն թիվը, որի դեպքում կստացվի հավասարություն։

100/10=10

1/3=9/27

5/6=20/24

7/8=21/24

4/46=2/23

1=2/2

4. Յուրաքանչյուր կոտորակի համարիչն ու հայտարարը բաժանե՛ք նրանց ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարին․
6/4=2

32/88=8

72/60=12

44/99

30/9=3

84/66=2

132/81

169/26

5․ Տրված կոտորակներից ընտրե՛ք նրանք, որոնք հնարավոր է կրճատել, և կատարե՛ք կրճատում։
36/83
99/67
90/35
14/42
55/121
23/67
84/126
87/27
65/51

6․ Գտե՛ք ստվերագծված քառակուսու մակերեսը։

6.6=36

Մաթեմատիկա Թեմա 10

Տնային առաջադրանքներ
1․ Գրիր այն կոտորակը, որին հավասար է տրված բաժինների գումարը
1/4+1/4+1/4+1/4=4/4
1/3+1/3+1/3+1/3=4/3

2․ Բաժինների գումարի տեսքով ներկայացրեք սովորակն կոտորակը․
3/10=1/10+1/10+1/10
6/7=1/7+1/7+1/7+1/7+1/7+1/7
3/2=1/2+1/2+1/2
5/8=1/8+1/8+1/8+1/8+1/8
5/3=1/3+1/3+1/3+1/3+1/3
2/3=1/3+1/3
4/7=1/7+1/7+1/7+1/7
7/4=1/4+1/4+1/4+1/4+1/4+1/4+1/4
8/9=1\9+1\9+1/9+1/9+1/9+1\9+1/9+1/9

4․ Հաշվեք արտահայտության արժեքը․
(11+9)/(5+2)
(3×9-2×8)/(4×5+6×7)
(7×8+81:9)/(6×6-105:3)

  1. Գտնել ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա բարձրությունը 8սմ է, իսկ հիմքը քառակուսի է, որի կողմը երկու անգամ փոքր է ուղղանկյունանիստի բարձրությունից։