ՏԻԳՐԱՆ ՄԵԾ․ Երեւանի փողոցներում

Առաջադրանք

  • Տեսանյութից դուրս հանիր տեղեկություններ Տիգրան Մեծ արքայի մասին

Տեսանյութը՝

Երևանում կա Տիգրան Մեծ անվան փողոց, Տիգրան Մեծը իր տարածքները զիճել է բայց Հայաստանը չի փոքրացել, ավելի է սկսել մեծանալ։ Տիգրան Մեծի տարածքը եղել է 3.000.000 կմ:

Մարտի 28-Ապրիլի 1 

ROBIN HOOD AND HIS MERRY MEN
There are many legends and songs about Robin Hood. The legends say
that he and his three hundred men lived in Sherwood Forest, not far from the
town of Nottingham. His men dressed in green and were good at shooting
with bows and arrows.
Robin Hood and his merry men attacked and robbed the rich and
helped the poor as much as they could.
More than once the Sheriff of Nottingham tried to catch Robin and
his merry men, but he couldn’t. Robin always fooled his enemies.
Once Robin played a trick on one of the Sheriff’s men whom he met in
the forest. The man had orders to arrest Robin Hood. But he did not know
who he was talking to. “Help me to fi nd Robin,” he said to Robin Hood, “and I shall give you half the money that I’ll get for his head.” “All right,” said Robin, “let’s go to
Nottingham. We shall find Robin Hood there. I know him, and I’ll help you to catch him.” When they came to the town, Robin gave the man so much drink that he fell asleep. After that Robin walked off, and the man had to pay the bill.
Some time after, Robin and his friends came to Nottingham to take part in a shooting contest held there by the Sheriff. The prize, an arrow of gold, was for the best shot. Robin, who was dressed like a beggar, won the prize. The next evening as the Sheriff was going to bed, an arrow with a letter on it suddenly whistled through the open window of his bedroom. The Sheriff read, “Thank you for the golden arrow. It was a good prize for my shooting. Robin Hood.”

Complete the statements correctly.

Robin Hood and his merry men lived in the forest as…….

Robin Hood and his merry men attacked the rich as and helped the poor as much as they could

Once Robin Hood met one of the Sheriff’s men whom did he meet in forest

When they came to the tow Robin got the man so drunk that he fell asleep

What happened when…? Finish the sentences.

When one of the Sheriff’s men came to the forest This man had orders to arrest Robin Hood.

  1. When Robin came to the town with one of the Sheriff’s men …
  2. When Robin walked off …
  3. When Robin and his merry men came to take part in a shooting
    contest…
  4. When the Sheriff was going to bed …

Things to think about.

  1. The Sheriff couldn’t catch Robin Hood as …
  2. The soldier didn’t know who he was talking to as …
  3. The Sheriff’s soldier had to pay the bill as …
  4. The Sheriff had to give the prize to Robin as …

Լեզվական նյութ՝ Հարցական նախադասություններ, հարցերի տեսակները:

Մարտի 28- Ապրիլի 1

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

  • Փորցի՛ր համացանցից դուրս հանել հետաքրքիր տեղեկություններ Գառնիի տաճարի մասին, որի մասին չկա դասանյութի մեջ։

ԳԱՌՆԻԻ ՏԱՃԱՐ

Գառնիի հեթանոսական տաճարը կառուցվել 1-ին դարում: Այն գտնվում է Հայաստանի Կոտայքի մարզում՝ Ազատ գետի ձախ ափին: Տաճարը նվիրված էր Միհր Աստծուն՝ հայոց դիցարանում լույսի և արևի աստվածը:

Բնակավայրը Գառնի է անվանվել ի պատիվ Հայկ Նահապետի ժառանգներից՝ Գառնիկի անունով։

Հայտնաբերված հունական արձանագրության համաձայն, այն հիմնադրվել է Հայոց թագավոր Տրդատ I-ի կողմից:  301 թվականին, երբ հայոց արքա Տրդատ III-ը ընդունում է քրիստոնեությունը որպես պետական կրոն, հեթանոսական երկրպագության բոլոր վայրերը ոչնչացվում են:

Գառնիի տաճարը միակ հեթանոսական և հունահռոմեական կառույցն է, որը պահպանվել է Հայստանի տարածքում: Ենթադրվում է, որ Գառնին մնացել է կանգուն, քանի որ այն լայնորեն ճանաչված էր որպես «արվեստի գլուխգործոց»:  Կա նաև կարծիք, որ Գառնիի տաճարը անվնաս է մնացել Տրդատ 3-րդ թագավորի քրոջ՝ Խոսրովդուխտի շնորհիվ: Խոսրովդուխտը խնդրել է եղբորը չավիրել Գառնու տաճարը, որն իր համար մեծ նշանակություն ուներ։ 

Տաճարը կառուցված է մոխրագույն բազալտից: Այն կանգնած է իոնական կարգի քսանչորս՝ 6.54 մետր բարձրության սյուների վրա։ Առջևի և հետևի սյուները վեցն են, երկու կողմերինը՝ ութական: 24 սյունները խորհրդանշում են օրվա 24 ժամերը:  Տաճարի սանդուղքն ունի ինը 30 սանտիմետր բարձրություն ունեցող աստիճաններ: Սանդուղքի երկու կողմերում քառակուսի պատվանդաններ են, որոնց վրա փորագրված է Ատլասի՝ հունական դիցաբանության տիտանի քանդակը, որը կարծես իր ուսերի վրա է պահում ամբողջ կառույցը:

Համալիրը կառուցվել է բարձր հրվարդանի վրա և երկու կողմերից պաշտպանված է 100 մետր բարձրությամբ ուղղաձիգ ժայռերով, որոնք միանում են 180 մետր երկարությամբ պարսպապատով:

Համալիրը ներառել է հռոմեական բաղնիք, արքունական ամառանոց և 7-րդ դարի եկեղեցի:  Պահպանվել է բաղնիքի խճանկարով հատակը, որը կազմված է 15 գույնի բնական քարերով։ Խճանկարի վերևի մասում գրված է՝ «ոչինչ չստանալով աշխատեցինք» արտահայտությունը։ 

1679 թվականին տեղի ունեցած երկրաշարժը ամբողջությամբ ավերել է տաճարը։ Կործանված տաճարի մասերը, սյուների կտորներն ու պատերի քարերը, խոյակներն ընկած էին տաճարի շուրջը և հարևան ձորում։ Հնագետներին պահանջվել է ավելի քան 20 տարի, որպեսզի քանդված կտորները հավաքեն: 

Տաճարի վերակառուցումն ավարտվել է 1975 թվականին՝ երկրաշարժից  գրեթե 300 տարի անց: Տաճարը ամբողջությամբ վերակառուցվել է՝ օգտագործելով բնօրինակ քարեր: Անհայտ կորած կտորները փոխարինվել են դատարկ քարերով, որպեսզի դրանք հեշտությամբ ճանաչելի լինեն:

1.Ենթադրվում է, որ տաճարը նվիրված է եղել արևի աստված Արեգ-Միհրին։ Հայ արքաներն իրենց աստված-հովանավորն էին համարում Միթրային, և բնական է թվում այն ենթադրությունը, որ հզոր Հռոմի դեմ հաղթանակից ու նրա իսկ կողմից թագադրվելուց հետո իր գահանիստ վայրում կկառուցի Գառնին, տաճար՝ նվիրված հենց իր հովանավոր-աստված Միհրին։ Միհրը, իբրև լույսի, ճշմարտության խորհրդանիշ, հաճախակի պատկերվել է ցուլի (խավարի) դեմ մենամարտելիս։

  1. Գառնու պեղումների ընթացքում հայտնաբերված որոշ բեկորների ուսումնասիրությունը բերեցին այն եզրակացության, որ քրիստոնեական կրոնի ընդունումից հետո հեթանոսական տաճարը վերակառուցվել է և նրա ցելլայի մեջ ստեղծվել է եկեղեցի։ Դրան համակարծիք չէ Ալեքսանդր Սահինյանը։ Ըստ նրա՝ եկեղեցին եղել է, բայց այն կառուցված է եղել անտիկ տաճարի արևմտյան կողմում։ Այդ քառաբսիդ եկեղեցին կառուցվել է 7-րդ դարում, որի ավերակները ցարդ նույն տեղում են։
  2. Ըստ XIVդ. մի ձեռագրի, Գառնու տաճարը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 2166թ.-ին։ Առաջին անգամ հիշատակում է Տակիտոսը՝ «Gornea» ձևով։ Ելնելով ավանդություններից՝ Մովսես Խորենացին Գառնիի հիմնադրումը վերագրում է Հայկ նահապետի ծոռ Գեղամին, որի թոռան՝ Գառնիկի անունով էլ, իբրև, կոչվել է Գառնի։
  3. 301 թվականից Հայաստանը Քրիստոնեությունն ընդունում է որպես պետական կրոն: Պատմիչների վկայությամբՏրդատ 3-րդի զորքերը հրով ու սրով հաստատում էին նոր կրոնը, անողոքաբար ոչնչացնում հեթանոսական տաճարները, աստվածների մարմարյա արձանները։ Հեթանոսական ամեն ինչ հրի էր մատնվում… Հեթանոսական մեհյանների տեղերում քրիստոնեական եկեղեցիներ էին կառուցում: Գառնիի տաճարը անվնաս է մնացել Տրդատ 3-րդ թագավորի քրոջ Խոսրովդուխտի շնորհիվ: Խոսրովդուխտը խնդրում է եղբորը չավիրել Գառնու տաճարը, քանի որ այն շատ կարևոր է իր համար։ Թագավորը ընդառաջում է քրոջ աղերսին և հրահանգում սահմանափակվել միայն հեթանոսական Աստծո պատկերները ոչնչացնելով:
    5.
    Տաճարի 24 սյուները խորհրդանշում են օրվա 24 ժամերը, իսկ տաճար տանող աստիճաններն այնքան խոշոր են և դժվար մագլցելի, որ վերև հասնելուց հետո դժվար է պատկերացնել, որ ընդամենը 9 աստիճան ես բարձրացել։ Աստիճանների բարձրությունը ևս պատահական չէ։ Նույնիսկ ամենաթիկնեղ և բարձրահասակ մարդը, բարձրանալով տաճար, ստիպված է խոնարհվել ամեն աստիճանի հետ։ Աստիճանների հանդիսավոր վերելքը պահանջում է դանդաղ, վեհապանծ ռիթմ. անհնար է վազել բարձր աստիճաններով ստիպված ես խոնարհվել ու խորհել։

ՈՒՐԱՐՏՈՒ.ՎԱՆԻ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆ ԱՐԳԻՇՏԻ ԱՌԱՋԻՆ. ԷՐԵԲՈՒՆԻ

Մ. թ. ա. 9-րդ դարում Հայկական լեռնաշխարհի Վանա լճի ավազանում առաջացավ Վանի հայկական (Արարատյան) թագավորությունը` Ուրարտուն, Բիայնիլին: Պետության հիմնադիրը Արամե թագավորն էր: Վանի թագավորությունը ժամանակի ամենազարգացած տերություններից էր:

Թագավորության Արգիշտի Առաջին արքան կառուցեց Էրեբունի բերդաքաղաք: Առաջին բնակիչները զինվորներ էին` թվով 6600: Արգիշտի Առաջինի թողած սեպագիր արձանագրությունը համարվում է Երեւանի ծննդյան վկայականը։ Առձանագրության մեջ Արգիշտի թագավորհ վկայում է. «Խալդ աստծո մեծությամբ Արգիշտին՝ Մենուայի որդին, այս անառիկ ամրոցը կառուցեց և անվանեց Էրեբունի քաղաք՝ ի հզորություն Բիայնա երկրի և ի սարսափ  թշնամիների: Արգիշտին ասում է… Հողն ամայի էր, այստեղ ես մեծ գործեր կատարեցի: Խալդ աստծո մեծությամբ Արգիշտի՝ Մենուայի որդի, արքա հզոր, արքա Բիայնա երկրի, տերը Տուշպա քաղաքի»:

Պահպանված պատմական այդ արձանագրությունը հնարավորություն է տվել գիտնականներին հստակեցնելու Երևանի ծննդյան տարեթիվը` մ. թ. ա. 782թ.: Էրեբունի-Երևանը հիմնադրվել է Հռոմից 29 տարի առաջ, Բաբելոնի, Նինվեի ու Պերսեպոլիսի հասակակիցն է, բայց, ի տարբերություն վերջիններիս, դարձել է 21-րդ դարի ծաղկուն քաղաքներից մեկը:
Դարերի ընթացքում մեծ է եղել քաղաքի դերը Հայաստանի տնտեսական և հասարակական-քաղաքական կյանքում: Առևտրի այդ մեծ կենտրոնով էին անցնում քարավանային բազմաթիվ ճանապարհներ:  Հնագիտական պեղումները վկայում են, որ Էրեբունին վարչական խոշոր կենտրոն էր` ամենահզորը Արարատյան դաշտում
Դարերի ընթացքում քաղաքը մնացել է կանգուն` անցնելով բազում արհավիրքների ու փորձությունների միջով: Անթիվ են եղել ասորիների, հռոմեացիների, բյուզանդացիների, պարսիկների, արաբների, սելջուկների, մոնղոլների ու թուրքերի ասպատակությունները, բայց ժողովուրդը շարունակում էր արարել` դիմակայելով բոլոր արհավիրքները: Զուգահեռաբար ստեղծվել է քաղաքակրթություն` արժեքավոր մշակույթով ու գիտությամբ:

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔ

  • Ե՞րբ է համարվում Երեւանի ծննդյան տարեթիվը։
  • Երևանի ծննդյան տարեթիվը` մ. թ. ա. 782թ
  • Ո՞վ է Երեւան դարձած Էրեբունի քաղաքը կառուցել։
  • Արգիշտի Առաջին արքան կառուցեց Էրեբունի բերդաքաղաք:
  • Որտե՞ղ է կառուցվել Էրեբունի քաղաքը։
  • Հայկական լեռնաշխարհի Վանա լճի ավազանում առաջացավ Վանի հայկական (Արարատյան) թագավորությունը` Ուրարտուն, Բիայնիլին: Պետության հիմնադիրը Արամե թագավորն էր: Վանի թագավորությունը ժամանակի ամենազարգացած տերություններից էր:
  • Որքա՞ն հին է Երեւանը։
  • Այս պահին Երևանը 2804 տարեկան է, Երևանը հիմնադրվել է Հռոմից 29 տարի առաջ:

ԱՐԱՐԱՏ 

Առաջադրանք

  • Մուտք գործիր հետեւյալ հղմամբ՝ Արարատ և դուրս հանիր մարզի վերաբերյալ փաստեր ( 10 փաստից ոչ պակաս)

1 փաստ

Մարզը անվանվել է բիբլիական Արարատ լեռան անունով:

Читать далее «ԱՐԱՐԱՏ «

Քամու բնութագրիչները: Քամու ուժի օգտագործումը 

Քամու բնութագրիչները: Քամու բնութագրիչներից կարևոր են քա­մու ուղղությունը, արագությունը և ուժը: Այս բնութագրիչները մարդու կյանքի և տնտեսական գործունեության համար ունեն կարևոր նշանա­կություն: Անհիշելի ժամանակներից մարդը կարողացել է զանազան մի­ջոցներով, օրինակ՝ ծովի ալիքներով, ծածանվող դրոշակով, ծխնելույզ­ների ծխի շեղման չափով, որոշել քամու ուղղությունը, արագությունը և ուժը:
Օդերևութաբանական կայաններում տեղադրված հողմացույց կոչվող սարքով որոշում են քամու ուղղությունը և ուժը: Ընդունված է քամին կոչել հորիզոնի այն կողմի անունով, որտեղից փչում է: Օրինակ՝ եթե քամին փչում է հարավից, ապա անվանում են հա­րավային քամի:
Քամու ուղղությունը որոշելու համար օգտվում ենք հողմացույցի շար­ժական սլաքից, որը քամու ազդեցությամբ ազատ պտտվում է: Սլաքը սուր ծայրով միշտ ուղղված է լինում քամու դեմ, այսինքն՝ դեպի հորիզոնի այն կողմը, որտեղից քամին փչում է:

Քամու ուժը կախված է իր արագությունից:  Քամու ուժը չափում են բալերով՝ 0-ից մինչև 12 բալ: Անհողմ եղանա­կին քամու ուժը  0 բալ է, իսկ եթե քամու ուժը  12 բալ է, ապա փոթորիկ է, որի ընթացքում ծառերն արմատախիլ են լինում, պոկվում են շենքերի տանիքները և այլն:
Քամու արագությունը որոշում են հողմաչափ կոչվող սարքով:
Քամու ուժի օգտագործումը: Հա­զարամյակներ շարունակ քամու ուժը մարդն օգտագործել է տարբեր նպա­տակներով՝ նավարկել է առագաստանավերով, կառուցել հողմաղացներ:
Քամու ուժի օգտագործման առա­ջին՝ պարզագույն միջոցը եղել է առագաստը, որի օգնությամբ մարդը  հազա­րամյակներ շարունակ օվկիանոսում փո­խադրել է բեռներ ու մարդկանց:
Քամու ուժով են աշխատել նաև հողմաղացները, որտեղ հատուկ պատ­րաստված թիակների օգնությամբ քամին պտտել է քարը և աղացել հացահատիկը:
Քամու ուժի օգտագործման ժամանակակից ձևերից են հողմաէլեկտրակայանները, որոնց միջոցով արտադրում են էլեկտրաէներգիա:
Ժամանակակից հողմաէլեկտրակայաններն աշխատում են քամու ցանկացած ուղղության և ուժգնության պայմաններում:
Երկրագնդի վրա քամու էներգիան համարվում է անսպառ: Ուստի հող­մաէլեկտրակայանների միջոցով էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը հա­մաշխարհային էներգետիկայի հեռանկարային ճյուղերից մեկն է:
Բացի այդ՝ հողմաէլեկտրակայանները չեն աղտոտում շրջակա միջավայրը և ավելի էժան ու արագ են կառուցվում:
Այսօր աշխարհի շատ երկրներում կան կառուցված բազմաթիվ հողմաէլեկտրակայաններ: Դրանք լայն տարածում ունեն հատկապես եվրո­պական երկրներում և ԱՄՆ-ում: Հայաստանում նույնպես կառուցվել են հողմաէլեկտրակայաններ:

Հարցեր և առաջադրանքներ

  • Ի՞նչ բնութագրիչներ ունի քամին:
  • Քամու բնութագրիչներից կարևոր են քա­մու ուղղությունը, արագությունը և ուժը: Այս բնութագրիչները մարդու կյանքի և տնտեսական գործունեության համար ունեն կարևոր նշանա­կություն: Անհիշելի ժամանակներից մարդը կարողացել է զանազան մի­ջոցներով, օրինակ՝ ծովի ալիքներով, ծածանվող դրոշակով, ծխնելույզ­ների ծխի շեղման չափով, որոշել քամու ուղղությունը, արագությունը և ուժը:
  • Ի՞նչ սարքով և ինչպե՞ս են որոշում քամու ուղղությունը:
  • Քամու արագությունը որոշում են հողմաչափ կոչվող սարքով:
  • Ինչի՞ց է կախված քամու ուժը, ի՞նչ միավորով են չափում:
  • Քամու ուղղությունը որոշելու համար օգտվում ենք հողմացույցի շար­ժական սլաքից, որը քամու ազդեցությամբ ազատ պտտվում է: Սլաքը սուր ծայրով միշտ ուղղված է լինում քամու դեմ, այսինքն՝ դեպի հորիզոնի այն կողմը, որտեղից քամին փչում է:
  • Քամու ուժը կախված է իր արագությունից:
  • Ի՞նչ սարքով են չափում քամու արագությունը, ո՞րն է չափման միավորը:
  • Քամու արագությունը որոշում են հողմաչափ կոչվող սարքով:
  • Քամու ուժը կախված է իր արագությունից:  Քամու ուժը չափում են բալերով՝ 0-ից մինչև 12 բալ: Անհողմ եղանա­կին քամու ուժը 0 բալ է, իսկ եթե քամու ուժը 12 բալ է, ապա փոթորիկ է, որի ընթացքում ծառերն արմատախիլ են լինում, պոկվում են շենքերի տանիքները և այլն:
  • Ի՞նչ նպատակներով է օգտագործվում քամու ուժը:
  • Հա­զարամյակներ շարունակ քամու ուժը մարդն օգտագործել է տարբեր նպա­տակներով՝ նավարկել է առագաստանավերով, կառուցել հողմաղացներ:

Մաթեմատիկա Թեմա 11

Տնային առաջադրանքներ
1․ Կոտորակների հավասարության պայմանի հիման վրա ստուգե՛ք, թե իրար հավասար են արդյոք կոտորակները․
96/182 և 1/2 — հավասար չեն
4/3 և 12/36 — հավասար չեն
88/16 և 11/2 — հավասար են
21/10 և 105/50 — հավասար են

2․ Հետևյալ կոտորակներից, որոնք են իրար հավասար։

12, 34, 1016, 912, 1824, 50100

2540, 65104, 4896, 58, 24, 6096

3.Աստղանիշի փոխարեն տեղադրեք այն թիվը, որի դեպքում կստացվի հավասարություն։

100/10=10

1/3=9/27

5/6=20/24

7/8=21/24

4/46=2/23

1=2/2

4. Յուրաքանչյուր կոտորակի համարիչն ու հայտարարը բաժանե՛ք նրանց ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարին․
6/4=2

32/88=8

72/60=12

44/99

30/9=3

84/66=2

132/81

169/26

5․ Տրված կոտորակներից ընտրե՛ք նրանք, որոնք հնարավոր է կրճատել, և կատարե՛ք կրճատում։
36/83
99/67
90/35
14/42
55/121
23/67
84/126
87/27
65/51

6․ Գտե՛ք ստվերագծված քառակուսու մակերեսը։

6.6=36

Մաթեմատիկա Թեմա 10

Տնային առաջադրանքներ
1․ Գրիր այն կոտորակը, որին հավասար է տրված բաժինների գումարը
1/4+1/4+1/4+1/4=4/4
1/3+1/3+1/3+1/3=4/3

2․ Բաժինների գումարի տեսքով ներկայացրեք սովորակն կոտորակը․
3/10=1/10+1/10+1/10
6/7=1/7+1/7+1/7+1/7+1/7+1/7
3/2=1/2+1/2+1/2
5/8=1/8+1/8+1/8+1/8+1/8
5/3=1/3+1/3+1/3+1/3+1/3
2/3=1/3+1/3
4/7=1/7+1/7+1/7+1/7
7/4=1/4+1/4+1/4+1/4+1/4+1/4+1/4
8/9=1\9+1\9+1/9+1/9+1/9+1\9+1/9+1/9

4․ Հաշվեք արտահայտության արժեքը․
(11+9)/(5+2)
(3×9-2×8)/(4×5+6×7)
(7×8+81:9)/(6×6-105:3)

  1. Գտնել ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա բարձրությունը 8սմ է, իսկ հիմքը քառակուսի է, որի կողմը երկու անգամ փոքր է ուղղանկյունանիստի բարձրությունից։

Մաթեմատիկա Թեմա 9

Տնային առաջադրանքներ
1․ Գրե՛ք թվանշաններով․
Մեկ հազարերորդ 1/1000

Մեկ յոթերորդ 1/7

Մեկ երեսունհազարերորդ 1/30000

2․ Տրված մեծություններից առաջինը երկրորդի ո՞ր բաժինն է։

Читать далее «Մաթեմատիկա Թեմա 9»

Մաթեմատիկա Թեմա 8

Տնային առաջադրանքներ
1․Թիվը պարզ արտադրիչների վերլուծելով գտեք նրա բաժանարարները

102= 1, 2, 3, 6, 17, 34, 51, 102
124= 1, 2, 4, 31, 62, 124
327= 1, 3, 109, 327
400= 1, 2, 4, 5, 8, 10, 20, 40, 50, 80, 100, 200, 400

2․ Թվերը պարզ արտադրիչների վերլուծելով՝ գտեք նրանց ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը։

18 և 26= 234
108 և 42= 756
25 և 40= 200
58 և 86= 2494
44 և 64= 704

Читать далее «Մաթեմատիկա Թեմա 8»