Պարապունք 14

Բազմապատկում։ Բազմանիշ թվի բազմապատկումը երկնիշ և եռանիշ թվերով

Նախ  վերհիշենք, թե ինչպես ենք բազմանիշ թիվը բազմապատկում միանիշ թվով՝

     
x643 
   3 
1929 
     

Այժմ բազմանիշ  թիվը  բազմապատկենք երկնիշ   թվով:

Թիվը  երկնիշ  թվով՝ բազմապատկելիս  սյունակաձև  գրելու  դեպքում  նախ այն  բազմապատկում   ենք  միավորով,  արդյունքը գրում ենք գծից ներքև 1-ին տողում, ապա  տասնավորով, որի  արդյունքը  գրում ենք  երկրոդ տողում  1 նիշ խորքից, և արդյունքները գումարում ենք այնպես,  ինչպես  այս  օրինակներում՝

 x456 
   65 
+2280 
2736  
29640 
      

Այժմ    բազմանիշ   թիվը   բազմապատկենք  եռանիշ  թվով:

Թիվը  եռանիշ  թվով   բազմապատկելիս  սյունակաձև  գրելու դեպքում  նախ այն բազմապատկում ենք միավորով, արդյունքը գրում ենք գծից ներքև 1-ին տողում, ապա տասնավորով, որի  արդյունքը  գրում ենք  երկրոդ տողում  1 նիշ խորքից, հետո հարյուրավորով, որի արդյունքը գրում ենք երրորդ տողում 2 նիշ  խորքից և արդյունքները գումարում ենք այնպես, ինչպես օրինակում՝

 x5462  
   123  
+16386  
10924   
5462    
671826  
        

1 Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը։

678×5=3390

     
x678 
   5 
 3 3 9 0 
     

1240×3=3720

      
x1240 
    3 
  3 7 2 0 
      

585×55=32175

 x 585 
    55 
+  2 9 2 5 
  2 9 2 5  
  3 2 1 7 5 
       

548×66=36168

 x 548 
    66 
+  3 2 8 8 
  3 2 8 8  
  3 6 1 6 8 
       

828×882=730296

         
 x  828  
    882  
+   1 5 6  
   6 6 2 4   
  6 6 2 4    
  7 3 0 2 9 6  
         

625×304=190000

          
 x   625  
     304  
+    2 5 0 0  
     0 0 0   
   1 8 7 5    
   1 9 0 0 0 0  
          

8624×126

          
 x  8624  
     126  
+   5 1 7 4 4  
   1 7 2 4 8   
   8 6 2 4    
  1 0 8 6 6 2 4  
          

2․ Եթե Կարենի մտապահած թվի կրկնապատիկից հանենք 14 և արդյունքը բաժանենք 5-ի, կստանանք 60։ Ո՞ր թիվն է մտապահել Կարենը։

Տնային առաջադրանքներ.

1․ Հաշվի՛ր արտահայտության արժեքը։

174×5=870

     
x174 
   5 
  8 7 0 
     

336×6=2016

      
x 336 
    6 
  2 0 1 6 
      

466×24=11184

 x 466 
    24 
+  1 8 6 4 
   9 3 2  
  1 1 1 8 
       

555×555=308025

          
 x   555  
     555  
+    2 7 7 5  
    2 7 7 5   
   2 7 7 5    
   3 0 8 0 2 5  
          

642×704=451968

          
 x   642  
     704  
+    2 5 6 8  
     0 0 0   
   4 4 9 4    
   4 5 1 9 6 8  
          

1932×126=243432

          
 x  1932  
     126  
+   1 1 5 9 2  
    3 8 6 4   
   1 9 3 2    
   2 4 3 4 3 2  
          

2․ Եթե Դավիթի  մտապահած  թվին ավելացնենք 2 և ստացված  գումարը փոքրացնենք 5 անգամ, ապա կստանանք 34։ Գտե՛ք Դավիթի մտապահված թիվը։

Պարապունք 13

Հանում։ Հանման ստուգումը գումարումով

Եթե տարբերությանը գումարենք հանելին ու  ստանանք նվազելին, ապա   այն ճիշտ է  կատարված, իսկ եթե ոչ, ապա սխալ է։

Նվազելիհանելի=տարբերություն
45673569=998

Դասարանական առաջադրանքներ.

1 Կատարի՛ր հանում և արդյունքը ստուգի՛ր գումարումով։

Օրինակ՝ 4567-3569=998

7 Ստուգում՝+3569   
 3569    998   
  998   4567   
               

785-385=400

 78Ստուգում՝+ 4 0
   38 5    3 8 5
  40 0   78

672-660=12

 67Ստուգում՝+ 6
   
66 0     1 2
  1 2   6 7 2

45844-8158=37686

  4584 4Ստուգում՝+458 4 4
    815 8   37 6 6
   3768 6  8 1 5 8

90126-9008=81118

 9 012Ստուգում՝+ 81 1 8
    900 8    9 0 0 8
  8 111 8   90 1 2

2. Գումարումով ստուգի՛ր ճի՞շտ է արդյոք կատարվել հանումը։

Օրինակ՝ 5555-99=5456 — ճիշտ է

Ստուգում՝+5456 
    99 
  5555 

25252-7897=17355

Ստուգում՝+ 1735 5
    789 7
   2525 2

90000-7777=82223

Ստուգում՝+ 8222 3
    777 7
   9000 0

71587-42786=28801

Ստուգում՝+ 2880
    4278 6
   7158 7

3․  350 նստատեղ ունեցող ինքնաթիռն ունի 2 սրահ։ Առաջին սրահի նստատեղերը 46-ով քիչ են երկրորդ սրահի նստատեղերից։ Քանի՞ նստատեղ կա առաջին սրահում։

Տնային առաջադրանքներ.

1 Կատարի՛ր հանում և արդյունքը ստուգի՛ր գումարումով։

2509-1598=911

 250 9Ստուգում՝+1 1
   159 8   1 5 9 8
  91 1  2 5 0

  10456-5987=4469

 1045Ստուգում՝+4 4
   598 7   5 9 7
  446 9  10 4

1456-999

 1456Ստուգում՝+ 4 5
   99 9    9
  45 7  1 4 5 6

2. Ըստ օրինաչափության, տրված թվերից հետո գրի՛ր ևս երեք թիվ։

8, 7, 15, 22, 37, …

5, 7, 12, 19, 31, …

Պարապմունք 12

Գումարում։ Գումարման ստուգումը հանումով

Դասարանական առաջադրանքներ.

1 Կատարի՛ր գումարում և արդյունքը ստուգի՛ր հանումով։

Գումարելի+Գումարելի=Գումար
4156+123=4279

1 Կատարի՛ր գումարում և արդյունքը ստուգի՛ր հանումով։

Օրինակ՝ 4156+123=4279

+4156 Ստուգում՝4279   
  123    123   
 4279   4156   

585+585=1170

+ 585 Ստուգում՝1170   
  585    585   
 1170     8 5   

82844+7258=90102

+ 8 8 4 Ստուգում՝   9 0 2
  7 2 5      8 2 8 4
  9 0 0       7 2

4758+645=5403

+ 4 5 8 Ստուգում՝ 5 4   
   4 5    4 5   
  5 4 0 3    6 4 5    

11111+11684=22795

+ 1 1 Ստուգում՝ 7 9  
  1 8 4    1 8  
  2 7 5    1 1 1 1  

1147+5689=6836

+ 4 Ստուգում՝ 8 3 6   
  5 6 9    5 6 9   
  6 8 3 6    1 1 7   

47859+16982=64841

+ 4 7 8 5 Ստուգում՝ 6 4 8 4 1  
  6 9 8 2    4 7 5 9  
  4 8 4    1 6 9 8  

6729+1284

+ 6 9  Ստուգում՝ 80 3   
  12 8 4     6 79   
  8 0 1 3     2   

2 Հանումով ստուգի՛ր ճիշտ է արդյոք կատարվել գումարումը։

Օրինակ՝ 9999+55=10054

Ստուգում՝10054 
     55 
   9999 

25+7897=7922

Ստուգում՝   7 9 2 2
       2 5
     7 8

978+167=1154

Ստուգում՝   1 1 5 4
      9 7 8
      1 6 7

3․ Երբ կանգառում ավտոբուսից իջավ 7 ուղևոր և ավտոբուս բարձրացավ 12 ուղևոր, ավտոբուսում ուղևորների թիվը դարձավ 24։ Քանի՞ ուղևոր կար ավտոբուսում մինչև կանգառ։

4  Գնացքը երկու օրում անցավ 1255կմ ճանապարհ։ Երկրորդ օրն այն անցավ 25կմ-ով պակաս ճանապարհ, քան անցել էր առաջին օրը։ Որքա՞ն ճանապարհ է անցել գնացքը երկրորդ օրը։

Տնային առաջադրանքներ.

1 Կատարի՛ր գումարում և արդյունքը ստուգի՛ր հանումով

672+672=1344

+  Ստուգում՝ 13 4   
    7 2       6
  1 3 4 4       6 7 2

9182+98=9280

+  9 8 2Ստուգում՝   2 8
     9 8        9 8
   9 2 8      1 8 2

1487+561=2048

+ 1 8Ստուգում՝    2 0 4
    5 6 1      4 8
   2 4 8       5 1

89621+3810

+  9 62Ստուգում՝   9 3 4 3
    3 8 0     8 9 6 2 1
   9 34 3 1      3 8 1 0

2․ Երկու օրում Գայանեն վաճառեց 240կգ վարունգ։ Առաջին օրը նա վաճառեց 20կգ ավելի, քան երկրորդ օրը։ Հաշվի՛ր, թե որքան է կազմում երկրորդ օրվա վաճառքի գումարը, եթե առաջին օրվանը կազմում է 10400դրամ։